Trang chủ › Tìm hiểu › Thống kê cận thị Việt Nam
TƯ LIỆU SỐ LIỆU
Thống kê cận thị và tật khúc xạ ở Việt Nam 2026: các nghiên cứu đang nói gì
Số liệu chính
- 49,8% dân số thế giới, tương đương 4,76 tỷ người, được dự báo cận thị vào năm 2050; trong đó 938 triệu người (9,8%) cận nặng từ −5,00 D (Holden và cộng sự, Ophthalmology, 2016).
- 22,9% dân số thế giới, tương đương 1,41 tỷ người, cận thị vào năm 2000 — mốc so sánh cho dự báo trên (Holden và cộng sự, Ophthalmology, 2016).
- 39,80% trẻ em và thanh thiếu niên toàn cầu được dự báo cận thị vào 2050, tăng từ 35,81% năm 2023; phân tích gộp 276 nghiên cứu, 5,4 triệu người, 50 quốc gia (British Journal of Ophthalmology, 2024).
- 37,60% (95% CI 27,78–47,43) học sinh Việt Nam có tật khúc xạ và 28,83% (95% CI 19,24–38,42) cận thị, gộp từ 6 nghiên cứu với 15.825 trẻ, ước 6–8 triệu trẻ cả nước; thành thị cao hơn nông thôn trên 2 lần, nữ cao hơn nam (Nguyen và cộng sự, Clin Exp Optom, 2025, theo IAPB tóm tắt).
- 2,2 tỷ người trên thế giới có suy giảm thị lực gần hoặc xa; ít nhất 1 tỷ trường hợp có thể phòng được hoặc chưa được xử lý (WHO, World report on vision, 2019).
- 88,4 triệu người suy giảm thị lực nhìn xa do tật khúc xạ chưa chỉnh kính; 826 triệu người suy giảm thị lực nhìn gần do lão thị chưa chỉnh (WHO, Fact sheet, 02/2026).
- 14,3 tỷ USD là chi phí WHO ước tính để xử lý tồn đọng 1 tỷ người chưa được chỉnh kính cận, viễn hoặc mổ đục thủy tinh thể (WHO, World report on vision, 2019).
- 6,3 triệu năm học và 173 tỷ USD thu nhập tương lai bị mất mỗi năm trên toàn cầu do trẻ em có tật khúc xạ không được chỉnh kính (IAPB Vision Atlas, trang Việt Nam).
- 32,4% học sinh THCS tại Bà Rịa – Vũng Tàu có tật khúc xạ (432 học sinh, 4 trường, khảo sát 12/2023–08/2024); trong nhóm này chỉ 52,1% đeo kính đúng độ, 25,7% đeo sai độ, 22,2% mắc mới chưa có kính (Phạm Thị Nhã Trúc, Trần Thị Thu Phương, Tạp chí Y học Việt Nam, 2026).
- 50,9% học sinh một trường THPT tại Đắk Lắk có tật khúc xạ (627 học sinh, 2022), tăng theo khối lớp: 43,2% lớp 10, 50,3% lớp 11, 58,0% lớp 12 (Tạp chí KH Trường ĐH Tây Nguyên, 2022).
- 20,4% (95% CI 12,8–28,0) học sinh 12–15 tuổi tại Bà Rịa – Vũng Tàu giảm thị lực do cận thị (2.238 học sinh, 13 trường, đo khúc xạ có liệt điều tiết); tật khúc xạ là nguyên nhân của 92,7% ca giảm thị lực (Paudel và cộng sự, Clin Exp Ophthalmol, 2014).
- 14,2% (95% CI 12,7–15,7) học sinh THCS vùng nông thôn Nghệ An cận thị (thị xã Hoàng Mai, 4 trường, 12/2018–01/2019), tăng từ 10,5% lớp 6 lên 17,7% lớp 9 (PubMed PMID 32368006, 2020).
- 48,7% học sinh THCS tại Huế cận thị (647 học sinh, 5 trường) và gần 2/3 số học sinh cận thị không đeo kính; đeo kính liên quan điểm trung bình cao hơn ở nhóm giảm thị lực (Nguyen HTL và cộng sự, PLoS One, 2025).
- 13,6% người Việt Nam từ 50 tuổi suy giảm thị lực và 0,59% mù, theo khảo sát RAAB năm 2007 — số cũ nhất trong trang, giữ để thấy mốc (RAAB Việt Nam 2007, dẫn trong nghiên cứu BRVT 2012).
- Việt Nam được WHO công nhận loại trừ bệnh mắt hột khỏi vấn đề y tế công cộng (IAPB Vision Atlas, trang Việt Nam).
1. Bao nhiêu phần trăm học sinh Việt Nam bị cận thị?
Khoảng 28,83% học sinh Việt Nam cận thị (95% CI 19,24–38,42) và 37,60% có tật khúc xạ nói chung (95% CI 27,78–47,43), theo phân tích gộp 6 nghiên cứu, 15.825 trẻ, công bố đến tháng 4/2024 của Nguyen và cộng sự, Clin Exp Optom, 2025. Đây là con số toàn quốc duy nhất được tính bằng phương pháp gộp có kiểm định, nên là số nên dùng khi cần một tỷ lệ chung.
Khoảng tin cậy rộng (từ 27,78% đến 47,43%) và khoảng dự đoán từ 0% đến 77% là điểm cần đọc kỹ: chính các tác giả nêu cách sàng lọc và định nghĩa cận thị khác nhau giữa các nghiên cứu gốc làm giảm độ tin cậy của số gộp. Vì vậy các khảo sát từng địa phương cho kết quả rất khác nhau, từ 14,2% ở nông thôn Nghệ An đến 75,6% ở nội thành TP.HCM — xem bảng ở mục 3.
2. Tỷ lệ cận thị thế giới sẽ ra sao đến năm 2050?
Khoảng một nửa dân số thế giới, 49,8%, được dự báo cận thị vào 2050, so với 22,9% năm 2000, theo Holden và cộng sự, Ophthalmology, 2016. Với riêng trẻ em và thanh thiếu niên, phân tích mới hơn của British Journal of Ophthalmology, 2024 dự báo 39,80% vào 2050.
Hai con số này không thay thế nhau: Holden tính trên toàn dân số mọi lứa tuổi, còn nghiên cứu trên British Journal of Ophthalmology chỉ tính nhóm dưới 20 tuổi. Báo chí Việt Nam thường ghi dự báo 2050 là "của WHO" — không đúng, đó là nghiên cứu của Brien Holden Vision Institute cùng UNSW và Singapore Eye Research Institute.
3. Các nghiên cứu về tật khúc xạ ở Việt Nam nói gì, và vì sao con số khác nhau?
Các khảo sát công bố từ 2007 đến 2026 cho tỷ lệ tật khúc xạ hoặc cận thị ở học sinh Việt Nam dao động từ 14,2% đến 75,6%; khác biệt đến chủ yếu từ đơn vị khảo sát, năm, địa bàn, độ tuổi và cách đo, không phải từ việc tỷ lệ tăng gấp ba trong vài năm.
| Nghiên cứu / đơn vị | Năm khảo sát | Địa bàn | Cỡ mẫu | Độ tuổi | Phương pháp | Kết quả chính | Loại nguồn |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nguyen, Ghorbani-Mojarrad, Cufflin, Mallen (ĐH Bradford) | Gộp nghiên cứu đến 04/2024 | Toàn quốc | 15.825 (6 nghiên cứu đủ chuẩn gộp, từ 15 nghiên cứu / 32.211 trẻ) | Học sinh | Meta-analysis theo PRISMA 2020, PROSPERO CRD42024524780 | Tật khúc xạ 37,60% (95% CI 27,78–47,43); cận thị 28,83% (95% CI 19,24–38,42); viễn thị 0,41% | Nguyen và cộng sự, Clin Exp Optom, 2025 — bài báo khoa học |
| Phạm Thị Nhã Trúc, Trần Thị Thu Phương | 12/2023–08/2024 | Bà Rịa – Vũng Tàu, 4 trường THCS | 432 | THCS | Khám thị lực + đo khúc xạ chuyên khoa, chọn ngẫu nhiên | 32,4% tật khúc xạ; 25,7% đeo sai độ; 22,2% mắc mới | Phạm Thị Nhã Trúc, Trần Thị Thu Phương, Tạp chí Y học Việt Nam, 2026 — bài báo khoa học |
| Trường ĐH Tây Nguyên | 01–12/2022 | Một trường THPT, Đắk Lắk | 627 | Lớp 10–12 | Khám thị lực + đo khúc xạ | 50,9% tật khúc xạ; tăng theo khối 43,2% → 58,0% | Tạp chí KH Trường ĐH Tây Nguyên, 2022 — bài báo khoa học |
| Nghiên cứu THCS vùng nông thôn Nghệ An | 12/2018–01/2019 | Thị xã Hoàng Mai, Nghệ An, 4 trường THCS | Lớp 6–9 (cỡ mẫu: xem bài) | Lớp 6–9 | Cắt ngang, SE ≤ −0,50 D | Cận thị 14,2% (95% CI 12,7–15,7); lớp 6 10,5% → lớp 9 17,7% | PubMed PMID 32368006, 2020 — bài báo khoa học |
| Paudel và cộng sự (Brien Holden Vision Institute) | Công bố 2014 | Bà Rịa – Vũng Tàu, 13 trường | 2.238 | 12–15 | Cắt ngang, chọn mẫu cụm phân tầng thành thị / nông thôn / bán đô thị; đo khúc xạ có liệt điều tiết | Giảm thị lực do cận thị 20,4% (95% CI 12,8–28,0); thị lực chưa chỉnh ≤6/12 19,4%; tật khúc xạ gây 92,7% ca giảm thị lực | Paudel và cộng sự, Clin Exp Ophthalmol, 2014 — bài báo khoa học |
| Bệnh viện Mắt Trung ương (dẫn theo phát biểu Thứ trưởng Bộ Y tế) | 2020 | "Một số trường" TH và THCS, Hà Nội | Chưa công bố | TH, THCS | Chưa công bố | 51% tật khúc xạ (cận 37,5%; viễn 8,2%; loạn 5,3%) | Cổng TTĐT Chính phủ, 07/10/2024 — phát biểu chính thức, báo cáo gốc chưa công bố |
| Nguyen HTL, Tran XMT, Nakamura K và cộng sự (ĐH Y Dược Huế, Institute of Science Tokyo) | Công bố 05/2025 | Huế, 5 trường THCS | 647 | THCS | Đo thị lực, khúc xạ tự động, đo trục nhãn cầu | Cận thị (SE ≤ −0,5 D) 48,7%; gần 2/3 học sinh cận thị không đeo kính | Nguyen HTL và cộng sự, PLoS One, 2025 — bài báo khoa học |
| Bệnh viện Mắt Trung ương (dẫn theo phát biểu Thứ trưởng Bộ Y tế) | 2023 | "Một số trường" TH và THCS, TP.HCM | Chưa công bố | TH, THCS | Chưa công bố | 75,6% tật khúc xạ (cận 52,7%) | Cổng TTĐT Chính phủ, 07/10/2024 — phát biểu chính thức, báo cáo gốc chưa công bố |
| Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC) | Năm học 2019–2020 | TP.HCM | Chưa rõ | Học sinh | Chưa rõ | Hơn 27% tật khúc xạ | VnExpress dẫn HCDC, 10/2024 — báo chí dẫn lại |
Cột "Loại nguồn": bài báo khoa học = có DOI hoặc toàn văn, đã đọc; phát biểu chính thức = số do cơ quan nhà nước công bố trong sự kiện, nhưng báo cáo gốc với cỡ mẫu và phương pháp chưa được công khai; báo chí dẫn lại = chưa truy được văn bản gốc, đưa vào để đầy đủ, không nên trích tiếp.
Hai số của cùng TP.HCM — 27% (HCDC, 2019–2020) và 75,6% (BV Mắt TW, 2023) — là ví dụ rõ nhất: khác đơn vị khảo sát, khác trường, chưa rõ cả hai có cùng cách đo và cùng định nghĩa hay không. Không có cơ sở để kết luận tỷ lệ tăng gần ba lần trong ba năm từ hai số này.
4. Bao nhiêu học sinh cận thị đang không đeo kính hoặc đeo sai độ?
Trong nhóm học sinh THCS có tật khúc xạ ở Bà Rịa – Vũng Tàu năm 2024, 52,1% đeo kính đúng độ, 25,7% đeo sai độ và 22,2% mắc mới chưa có kính, theo Phạm Thị Nhã Trúc, Trần Thị Thu Phương, Tạp chí Y học Việt Nam, 2026. Tại Huế, gần hai phần ba học sinh cận thị không đeo kính (Nguyen HTL và cộng sự, PLoS One, 2025).
Nghĩa là cứ hai học sinh có tật khúc xạ thì khoảng một em đang nhìn không đúng độ. Nghiên cứu ở Huế cũng ghi nhận việc đeo kính liên quan tới điểm trung bình cao hơn ở nhóm giảm thị lực (β = 0,462; 95% CI 0,108–0,816).
Câu hỏi thường gặp
Có phải WHO dự báo 50% dân số thế giới cận thị năm 2050?
Không. Dự báo 49,8% vào 2050 là của Holden và cộng sự, đăng trên tạp chí Ophthalmology năm 2016, do Brien Holden Vision Institute, UNSW và Singapore Eye Research Institute thực hiện. WHO có trích dẫn nghiên cứu này nhưng không phải đơn vị công bố.
Việt Nam có bao nhiêu trẻ em bị tật khúc xạ?
Ước 6–8 triệu trẻ, theo phân tích gộp của Nguyen và cộng sự (2025) được IAPB Vision Atlas dẫn. Các con số "3 triệu" hay "5 triệu" xuất hiện trên báo chí không truy được về văn bản gốc nào, nên trang này không dùng.
Vì sao tỷ lệ ở Hà Nội và TP.HCM cao hơn số toàn quốc nhiều?
Vì là khảo sát "một số trường" ở nội thành, nơi tỷ lệ cận thị cao hơn nông thôn trên hai lần theo meta-analysis toàn quốc, và vì cỡ mẫu, phương pháp của hai khảo sát này chưa được công bố. Số toàn quốc 37,60% gộp cả nông thôn, và khảo sát nông thôn Nghệ An chỉ có 14,2% cận thị.
Cách trích dẫn trang này
Manh Long Optical (2026). Thống kê cận thị và tật khúc xạ ở Việt Nam 2026: các nghiên cứu đang nói gì. Cập nhật 13/09/2026. https://manhlongoptical.com/thong-ke-can-thi-viet-nam-2026.html
Trang này tổng hợp số liệu từ các nguồn công khai đã ghi rõ ở từng dòng và bảng. Mọi con số nếu không ghi "Manh Long Optical" là số của đơn vị công bố, không phải của chúng tôi. Phát hiện sai sót: mlong.optical@gmail.com.
Về Manh Long Optical
Tiệm kính độc lập tại 147A Lê Duẩn, Cửa Nam, Hà Nội, đo khúc xạ miễn phí dù có mua hay không, kể cả đo lại kính đang đeo có đúng độ không. Về việc đo mắt miễn phí.